Schuld en vertrouwen

Mensen zijn sociaal intelligente wezens. De troef van onze voorouders was het vermogen van elkaar te leren, te communiceren en samen te werken Rutger Bregman. De verbinding als intelligente gemeenschap was de sleutel voor het voortbestaan van onze soort. David Graber, een vooraanstaande antropoloog en inspiratiebron voor Floatnet, heeft met zijn scherpe analyses van de geschiedenis van de mens bewezen dat mensen een aangeboren en ver doorontwikkelde sociale kwaliteit bezitten: het vermogen om geven en nemen in een gemeenschap in balans te houden, de schuldbalans te registreren. Hiermee weerlegde hij de geschiedschrijving over de oorsprong van geld als tool voor makkelijkere ruilhandel. In de vroegere menselijke samenlevingen, zelfs met een geavanceerde arbeidsdeling, bestond er geen ruilhandel. Goederen-uitruil vond hooguit plaats in het contact met vreemden. Voor de handel en organisatie van welvaart binnen de vele gemeenschappen die er waren in het grootste deel van onze ontstaansgeschiedenis was dus geen geld nodig en ruilhandel deed je uitsluitend met vreemden, mensen die je niet vertrouwde.

Pas sinds de introductie van geld is schuld verwoorden tot het complexe machtsconcept dat onze huidige maatschappij in zijn greep houdt. Maar in de connotatie van “I owe you…” is schuld een sociaal bindmiddel. De fijnzinnige en sociaal- emotioneel zeer complexe registratie van schuld maakt het vertrouwen mogelijk om voor het welzijn van de gemeenschap te kunnen scheppen. Dus om meer te kunnen geven dan je op dit moment ontvangt. Om niet meer te nemen dan je nodig hebt. En om te kunnen ontvangen zonder je “schuldig” te voelen en zonder de angst om afgerekend te worden door andere leden van jouw gemeenschap als je meer neemt dan je kunt geven. Deze biologische aanleg van de mens is de onderliggende kracht voor arbeidsdeling en welvaart. Iets geven, nemen of krijgen van een ander, een schuld aangaan verbindt. Schuld houdt de gemeenschap in balans.

Schuld bij elkaar kunnen hebben is dus een belangrijk verbindend element in een gemeenschap. Bij elkaar in het krijt staan is een reden om elkaar te zien, met elkaar in contact te blijven. De afhankelijkheid van elkaar en het gemak om schuld bij elkaar te kunnen hebben sterkt het vertrouwen, de saamhorigheid. Sterker nog - gelijk teruggeven wat je hebt ontvangen en je schuld helemaal vereffenen is niet aardig, schept afstand. Ondanks de vergevorderde evolutie van het geldsysteem, waarin wij hebben afgeleerd om te handelen met restschuld, is het vertrouwen door schuld in onze huidige maatschappij nog wel in afgezwakte vorm aanwezig binnen gezinnen en wordt gecultiveerd tussen vrienden, bevriende buren, bevriende collega’s en lotgenoten. Hier kunnen we ons losmaken uit de beknelling van de afrekencultuur, de sociale kortsluiting van “voor wat hoort wat” in al zijn verschijningsvormen. We kunnen vertrouwen en houden geven en nemen in balans.

Het heft terug in eigen handen

Deze centralisering van macht lijkt onafwendbaar, de programma’s daarvoor draaien wereldwijd voluit en worden steeds meer opzichtig. Maar de uitkomst van dat proces ligt niet vast. Voor de MKB-ondernemers die nu de allesverslindende en belasting-ontduikende grootbedrijven trotseren en mensen die zich niet willen laten vangen in technocratische controle ligt een klein venster van mogelijkheden, in het hart van de strijd die nu woedt: om de technologie en het vertrouwen. Met de technologie, die Floatnet nu ontwikkelt, krijgen burgers en bedrijven de zeggenschap over geld en geldcreatie in eigen handen. Hoe?

De motors achter alle waardecreatie zijn de ondernemers, denkers en doeners. Voor hen en hun klanten biedt Floatnet een administratief systeem om te handelen en om samenwerking te organiseren. Geld is niets meer dan een collectief aanvaarde afspraak. Waarom geven we de macht over onze economie uit handen aan mensen die we niet eens vertrouwen? Om afspraken (over geld, handel en economisch beleid) te kunnen maken zijn we niet afhankelijk van banken en hun systeem. Daarvoor hebben we elkaar nodig. En trouwens ook voor alles wat we nodig hebben.

Met een eenvoudig afsprakensysteem ondersteunt Floatnet de geleidelijke organisatie van de markt dichter bij huis. In elke gemeenschap zijn er slimme mensen die wel te vertrouwen zijn in hun bedoeling om de bedrijven en regionale welvaart vooruit te helpen. Met Floatnet krijgen zij een geschikt gereedschap, de juiste contractformules om regionale vraag en aanbod te kunnen verbinden. De eenvoudige maar wel geavanceerde afspraken-registratie biedt een vrij platvorm voor handel tussen mensen, die elkaar hierdoor leren kennen. Door te werken met het Floatnet-systeem herstelt in eerste instantie het vertrouwen van de mensen, die met elkaar handelen. De regionale verbanden herstellen, groeien. De gemeenschap van met elkaar handelende ondernemers krijgt met Floatnet gaandeweg het heft in handen over krediet en geldcreatie. Hiermee biedt Floatnet een escape voor ondernemers uit de wurggreep van banken, een escape uit de winst-gedreven economie.

Met Floatnet kan elke economische regio ter wereld zelfstandig met een eigen munt de controle over de eigen markt hervatten. In een later stadium faciliteert Floatnet ook de interregionale handel, tussen aangesloten regiogeld-systemen onderling, wereldwijd. Dit proces vindt geleidelijk plaats. Daarbij sluit regiogeld op Floatnet naadloos aan op onze huidige maatschappij, het volgt de wet en vult de bestaande registers van geld en bureaucratie slechts aan. En het past bij de motivatie en drijfveren van huidige MKB-ondernemers en verbreed hun handelingsperspectief: een verbeterde economische positie door zelforganisatie en samenwerking. Doordat Floatnet al vanaf de eerste fase in het voordeel werkt van het MKB en hun klanten en de aantrekkelijke werking steeds meer toeneemt is de mogelijkheid van geldcreatie in het eigen handelscircuit een realistische optie. Dit regiogeld nodigt bedrijven uit het heft terug in eigen handen te nemen maar in kleine, overzichtelijke stappen.